काठमाडौं । काठमाडौंको बूढानीलकण्ठस्थित एउटा भाडाको घरबाट २१ किलो ७५० ग्राम सुन बरामद भएपछि नेपालमा सञ्चालित सुन तस्करीको सम्भावित सञ्जालबारे गम्भीर प्रश्न उठेको छ। घरलाई सुन प्रशोधन केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेसँगै प्रहरीले सुनको स्रोत, नेपाल भित्र्याउने माध्यम र भारतसम्म पुर्याउने सम्भावित मार्गबारे अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयले शुक्रबार पत्रकार सम्मेलन गरी घटनामा संलग्न रहेको आशंकामा तीन चिनियाँ नागरिकलाई पक्राउ गरिएको जानकारी दिएको हो। पक्राउ पर्नेमा २७ वर्षीय हान फेइ, ३७ वर्षीय वाङ जियानझेन र ४७ वर्षीय झोउ लोङक्विन रहेका छन्।
प्रहरीका अनुसार विशेष सूचनाका आधारमा उक्त घर र त्यहाँ आउनेजाने व्यक्तिमाथि करिब १० दिनसम्म सूक्ष्म निगरानी गरिएको थियो। त्यसपछि बिहीबार छापा मार्दा ठूलो परिमाणमा सुन, सुन गाल्ने मेसिन, गुणस्तर परीक्षण गर्ने उपकरण तथा सुनलाई विभिन्न आकारमा ढाल्न प्रयोग हुने सामग्री फेला परेका हुन्।
प्रशोधन केन्द्रका रूपमा प्रयोग भएको भाडाको घर
प्रहरीले बरामद गरेको सुनमध्ये ११ वटा टुक्रामा रहेको १० किलो ९९७ ग्राम सुन तयारी अवस्थामा थियो। त्यस्तै, प्लास्टिकमा राखिएको १० किलो ७५२ ग्राम अर्धठोस सुन फेला परेको छ। दुवैको तौल जोड्दा कुल २१ किलो ७५० ग्राम सुन बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ।
सुन भण्डारण गर्ने सामान्य स्थानभन्दा फरक, प्रशोधनमा प्रयोग हुने उपकरणसमेत भेटिनुले उक्त घरमा सुनलाई गाल्ने, शुद्धता परीक्षण गर्ने वा पुनः आकार दिने काम हुँदै आएको हुन सक्ने आशंका बढाएको छ। यद्यपि, त्यहाँ कति समयदेखि यस्तो गतिविधि भइरहेको थियो र बरामद सुन कहाँबाट आएको थियो भन्ने तथ्य अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन बाँकी छ।
विमानस्थलदेखि भारतसम्म तस्करीको आशंका
अनुसन्धानमा संलग्न प्रहरी अधिकारीहरूले बरामद सुन त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै नेपाल भित्रिएको हुन सक्ने प्रारम्भिक आशंका गरेका छन्। त्यसपछि सुन प्रशोधन गरी ढिक्का बनाएर भारततर्फ तस्करी गर्ने गरिएको थियो कि भन्ने कोणबाट समेत अनुसन्धान भइरहेको छ।
यदि यो आशंका पुष्टि भयो भने बूढानीलकण्ठको घर सुन भण्डारण गर्ने ठाउँ मात्र नभई सम्भावित तस्करी सञ्जालको प्रशोधन केन्द्रका रूपमा प्रयोग भएको हुन सक्नेछ। तर, विमानस्थलबाट सुन भित्रिएको, भारत पठाउने तयारी गरिएको वा पक्राउ परेका व्यक्तिहरू अन्तरदेशीय सञ्जालमा आबद्ध रहेको तथ्य प्रहरीले हालसम्म निर्णायक रूपमा पुष्टि गरेको छैन।
तस्करीको पुरानो चुनौती, अनुसन्धानको नयाँ परीक्षा
नेपालमा सुन तस्करीका ठूला घटना यसअघि पनि सार्वजनिक भइसकेका छन्। २०८० साउनमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट ब्रेक सुमा लुकाएर ल्याइएको करिब ६० किलो सुन बरामद भएको थियो। त्यस घटनाले भन्सार जाँच, सुरक्षा निगरानी र तस्करीमा संलग्न सम्भावित सञ्जालको पहिचानबारे व्यापक बहस सिर्जना गरेको थियो।
बूढानीलकण्ठ प्रकरणमा पनि मुख्य प्रश्न तीन जना पक्राउ परे भन्नेमा मात्र सीमित छैन। सुनको वास्तविक मालिक को हो, यसको स्रोत कुन हो, नेपाल भित्र्याउन कसले सहयोग गर्यो, प्रशोधनपछि कहाँ लैजाने योजना थियो र कारोबारमा अन्य नेपाली वा विदेशी व्यक्तिको संलग्नता छ कि छैन भन्ने विषय निर्णायक छन्।
प्रहरीले पक्राउ परेका तीनै जनासँग सोधपुछ गर्नुका साथै सुनको स्रोत र कारोबारसँग जोडिएका अन्य व्यक्तिको खोजी गरिरहेको जनाएको छ। बरामद सुनको प्रकृति, उपकरणको प्रयोग र सम्भावित अन्तरदेशीय सम्बन्धबारे वैज्ञानिक परीक्षण तथा प्रमाणमा आधारित अनुसन्धान आवश्यक देखिन्छ।
अन्ततः यो घटनाको वास्तविकता पक्राउ परेका व्यक्तिको बयानमा मात्र होइन, आर्थिक कारोबार, सञ्चार सम्पर्क, यात्रासम्बन्धी विवरण र सुनको स्रोत पहिचान गर्ने प्रमाणमा निर्भर हुनेछ। तीन जना पक्राउ परेपछि अनुसन्धानको एउटा चरण अघि बढेको छ; तर सुन तस्करीको सम्भावित सञ्जालको जरोसम्म पुग्नु नै प्रहरीका लागि वास्तविक चुनौती बनेको छ।
